Prema hrišćanskom predanju, badnjak simbolizuje drvo koje su pastiri doneli, a sveti Josif založio u hladnoj pećini u kojoj se rodio Isus Hrist.
Jedan od najprepoznatljivijih i najdublje ukorenjenih simbola Božića u srpskoj tradiciji jeste badnjak. On nije samo obična grana ili drvo koje se unosi u dom, već snažan simbol vere, zajedništva i nade u napredak porodice.
Prema hrišćanskom predanju, badnjak simbolizuje drvo koje su pastiri doneli, a sveti Josif založio u hladnoj pećini u kojoj se rodio Isus Hrist. Upravo zato se na Badnje veče, kada domaćin unosi badnjak u kuću, njegov deo loži, dok se sutradan, na Božić, u porodičnom domu ponovo pali uz reči koje prizivaju zdravlje, mir i blagostanje za sve ukućane. Taj čin ima i ličnu i zajedničku dimenziju - deo badnjaka se nosi i u portu crkve, gde se pridružuje velikoj zajedničkoj vatri, simbolu sabranja i vere.
U narodnom verovanju posebno se naglašava da ognjište ili peć pre paljenja badnjaka treba očistiti. Veruje se da pepeo koji ostane od badnjaka nije običan, već da nosi isceljujuća i zaštitna svojstva, pa se nekada čuvao i koristio u domaćinstvu. Centralni deo badnjaka, bilo da je u pitanju drvo ili veća grana, zadržava se u kući tokom božićnih dana kao znak trajanja praznične radosti.
Po starim običajima, badnjak se kraj ognjišta čuva tri dana. Nakon Božića postavlja se pitanje šta sa njim učiniti. Tradicija nalaže da se badnjak zapali i pusti da izgori u šporetu ili peći u kući. Vatra koja tada gori, prema verovanju, donosi plodnost, napredak i zaštitu domu. Važno je da se ta vatra ne raspiruje duvanjem, već da se pusti da sama plamti, prirodno i mirno.
Deo badnjaka može se sačuvati u kući, ali veći deo nikako ne bi trebalo tek tako bacati. Za one koji nemaju peći, gorionike ili kotlove, postoji još jedan način koji se smatra ispravnim - badnjak treba ostaviti u prirodi. Ipak, i to se radi sa poštovanjem: ostavlja se pored nekog drveta, po mogućstvu rodnog, kao simbol produžetka života i plodnosti. Nikada se ne baca pored puta, niti u kontejnere, jer se veruje da bi se time narušilo poštovanje prema svetinji koju badnjak predstavlja.
Badnjak, na taj način, ostaje mnogo više od običaja - on je tiha poruka o vezi čoveka, vere, prirode i doma, koja se iz godine u godinu prenosi s kolena na koleno.
(Ona.rs)
BONUS VIDEO:
