Postporođajna depresija je dijagnoza koju naučnici sve češće uočavaju i kod očeva.
Tim naučnika sa švedskog Karolinska instituta, u saradnji sa Univerzitetom Sečuan u Kini, analizirao je podatke o više od 1.096.000 očeva u Švedskoj, prosečne starosti 33,8 godina u trenutku rođenja deteta, čija su deca rođena između 2003. i 2021. godine. Rezultati ove studije objavljeni su početkom 2026. godine u uglednom medicinskom časopisu JAMA Network Open.
Istraživači su došli do neočekivanog zaključka: tokom partnerkine trudnoće i neposredno nakon porođaja, kod očeva je zapravo zabeležena manja verovatnoća dijagnostikovanja psihijatrijskih poremećaja - depresija i poremećaji povezanih sa stresom, nego pre začeća. Ova faza je delovala kao privremeni "štit". Međutim, ta zaštita bila je samo privremena.
Kako se bližio kraj prve godine od rođenja deteta, učestalost dijagnoza depresije i poremećaja povezanih sa stresom skočila je za oko 30 odsto u poređenju sa periodom pre trudnoće.
Koautorka studije Đing Žou sa Karolinska instituta objašnjava da prelazak u očinstvo sa sobom nosi čitav niz novih stresora. Među njima su narušavanje odnosa sa partnerkom usled smanjene komunikacije i emocionalne bliskosti, hronični nedostatak sna i povećan finansijski pritisak – faktori koji postepeno i kumulativno povećavaju rizik od pogoršanja mentalnog zdravlja oca.
Autori studije zbog toga naglašavaju hitnu potrebu za dugoročnim praćenjem mentalnog zdravlja očeva, posebno u kasnijem periodu nakon porođaja, a ne samo tokom prvih nekoliko nedelja koje su uglavnom u fokusu javnosti.
Zašto je postporođajnu depresiju kod muškaraca tako teško prepoznati
Procenjuje se da otprilike jedan od deset očeva može doživeti postporođajnu depresiju, ali se tek kod svakog desetog među njima postavi zvanična dijagnoza, što je samo delić stvarnog broja. Ovaj rizik drastično raste ukoliko i partnerka pati od postporođajne depresije – u tom slučaju, verovatnoća da će oboleti i otac dostiže skoro 50 odsto.
Psiholog Bret A. Biler iz Medicinskog centra Univerziteta Hakensak u SAD objašnjava ovaj fenomen i sa biološke tačke gledišta: novopečeni očevi prolaze kroz hormonske promene, uključujući pad testosterona i porast estrogena i kortizola. Reč je o evolucionom mehanizmu koji bi trebalo da pojača privrženost detetu, ali istovremeno muškarce čini podložnijim depresiji i anksioznosti.
Prema rečima autora švedske studije, niska stopa dijagnostikovanja delom je posledica toga što mnogi očevi svesno potiskuju ili umanjuju svoje simptome.
Kako prenosi Daily Mail, "neki očevi minimiziraju ili internalizuju sopstvene simptome i izbegavaju traženje pomoći" jer ne žele da skreću pažnju sa potreba svoje partnerke dok je ona trudna i dok brine o bebi.
U čemu se razlikuje postporođajna depresija kod majki i očeva
Postporođajna depresija kod majki pogađa otprilike jednu od sedam ili osam žena. Simptomi se najčešće javljaju rano – već tokom same trudnoće ili u prvim mesecima nakon porođaja, kada su hormonske i životne promene najnaglije.
Kod očeva je situacija znatno podmuklija.
Iako pogađa otprilike jednog od deset muškaraca, kod njih se depresija razvija znatno kasnije, sa učestalošću koja drastično raste tek krajem prve godine od rođenja deteta.
(Blic)
